+48 692 431 677 jacek.pracz@adwokatura.pl
Kancelaria Adwokacka adw. Jacka Pracza prowadzi sprawy dotyczące kredytów konsumenckich, w tym roszczeń opartych na tzw. sankcji kredytu darmowego. W praktyce analiza takiej sprawy nie sprowadza się do sprawdzenia jednej rubryki w umowie. Trzeba ustalić, czy kredytodawca prawidłowo określił rzeczywisty koszt finansowania, podstawę naliczania odsetek, RRSO, prowizje, zasady wcześniejszej spłaty oraz informacje przekazane konsumentowi.

Podstawą prawną sankcji kredytu darmowego jest art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Jeżeli kredytodawca naruszy wskazane w tym przepisie obowiązki, konsument – po złożeniu pisemnego oświadczenia – może domagać się rozliczenia kredytu bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, z wyjątkiem ustawowo określonych kosztów zabezpieczenia. Uprawnienie to jest ograniczone terminem i co do zasady wygasa po roku od dnia wykonania umowy.

Czy bank może naliczać odsetki od prowizji?

Jednym z najciekawszych problemów pojawiających się obecnie w sprawach konsumenckich jest tzw. kredytowanie kosztów kredytu.
W analizowanych przez Kancelarię umowach pojawia się niekiedy konstrukcja, w której konsument otrzymuje określoną kwotę do rzeczywistej dyspozycji, natomiast bank dolicza do niej prowizję lub inne koszty, a następnie od całej tak powiększonej wartości nalicza odsetki.
W praktyce oznacza to, że bank pobiera najpierw prowizję jako koszt udzielenia kredytu, a następnie nalicza od tej samej prowizji dalszy koszt w postaci odsetek. W jednym z prowadzonych postępowań właśnie ten mechanizm stanowi jeden z głównych elementów argumentacji przeciwko bankowi.
Rzecznik Finansowy zwraca uwagę, że oprocentowanie kredytowanych kosztów może prowadzić do tzw. kaskadowego naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. Skutek może dotyczyć nie tylko samego oprocentowania, ale również prawidłowości wskazania całkowitej kwoty kredytu i RRSO.
Problem ten zyskał dodatkowe znaczenie po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24. TSUE uznał, że prawo unijne stoi na przeszkodzie postanowieniom, zgodnie z którymi oprocentowanie jest stosowane nie tylko do całkowitej kwoty kredytu, ale również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem.

RRSO to nie tylko liczba w umowie

Kolejnym obszarem wymagającym weryfikacji jest rzeczywista roczna stopa oprocentowania – RRSO.
Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim umowa powinna zawierać szereg precyzyjnych informacji umożliwiających konsumentowi ocenę rzeczywistego ekonomicznego ciężaru zobowiązania. Jeżeli bank nalicza odsetki od zawyżonej podstawy, konsekwencją może być również błędne określenie całkowitego kosztu kredytu, całkowitej kwoty do zapłaty i samego RRSO. Taki właśnie ciąg zależności został podniesiony w jednej ze spraw prowadzonych przez Kancelarię.
Nie chodzi przy tym wyłącznie o matematyczny błąd. Konsument powinien otrzymać informację jasną, jednoznaczną i umożliwiającą mu realne porównanie kosztów finansowania. Jeżeli z treści umowy nie sposób bez dodatkowej analizy ustalić, od jakiej kwoty rzeczywiście naliczane są odsetki albo które opłaty są częścią kosztu kredytu, może powstać problem prawidłowego wykonania obowiązków informacyjnych.

Wcześniejsza spłata kredytu również ma znaczenie

Osobnym zagadnieniem jest wcześniejsza spłata kredytu.
Art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o kredycie konsumenckim wymaga, aby umowa określała prawo konsumenta do wcześniejszej spłaty oraz procedurę jej dokonania. Z kolei art. 49 u.k.k. wiąże wcześniejszą spłatę z proporcjonalnym obniżeniem całkowitego kosztu kredytu.
Rzecznik Finansowy wskazuje, że samo ogólne stwierdzenie, iż konsument ma prawo spłacić kredyt przed terminem, może nie być wystarczające, jeżeli umowa nie wyjaśnia procedury ani wpływu wcześniejszej spłaty na rozliczenie kosztów.
W jednej z analizowanych przez Kancelarię umów podniesiono właśnie brak dostatecznie jasnej informacji o prawie do proporcjonalnego obniżenia kosztów w razie wcześniejszej spłaty.

Termin może przesądzić o sprawie

W sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego bardzo ważny jest również termin.
Art. 45 ust. 5 u.k.k. przewiduje, że uprawnienie wygasa po roku od dnia wykonania umowy. Ocena, kiedy dokładnie doszło do „wykonania umowy”, może mieć zasadnicze znaczenie dla możliwości dochodzenia roszczenia.
W prowadzonych sprawach analizujemy zatem nie tylko datę zawarcia umowy, lecz również historię spłat, datę całkowitego rozliczenia kredytu, ewentualną wcześniejszą spłatę oraz moment złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji.

Jak wygląda pomoc Kancelarii?

Kancelaria Adwokacka adw. Jacka Pracza zajmuje się analizą umów kredytów i pożyczek konsumenckich pod kątem zgodności z ustawą o kredycie konsumenckim. Weryfikujemy w szczególności sposób naliczania odsetek i prowizji, RRSO, całkowity koszt kredytu, zasady zmiany opłat, informacje o wcześniejszej spłacie oraz zachowanie terminu z art. 45 u.k.k.
W zależności od stanu sprawy przygotowujemy analizę dokumentów, reklamację, oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, wezwanie do zapłaty, a jeżeli spór nie zostanie rozwiązany polubownie – również pozew i dalszą argumentację procesową.
Sankcja kredytu darmowego nie działa automatycznie i nie każda umowa daje podstawę do jej zastosowania. Każdy przypadek wymaga odrębnej oceny dokumentów, rodzaju uchybienia, daty wykonania umowy i aktualnego orzecznictwa. Właśnie dlatego przed podjęciem dalszych czynności warto zacząć od dokładnego sprawdzenia samej umowy i sposobu jej rozliczenia.
Kancelaria Adwokacka adw. Jacek Pracz – sprawy dotyczące kredytów konsumenckich, pożyczek i sankcji kredytu darmowego.
Tekst ma charakter informacyjny. Nie stanowi zapewnienia określonego wyniku sprawy; możliwość zastosowania sankcji kredytu darmowego zależy od okoliczności konkretnej umowy i wymaga indywidualnej analizy prawnej.