W dniu 10 października 2023 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie (sygn. I C 367/22) wydał wyrok w sprawie przeciwko Powszechnej Kasie Oszczędności Bank Polski S.A. w Warszawie (PKO BP). Sąd uznał za nieważną umowę kredytu hipotecznego denominowanego do franka szwajcarskiego, zawartą w 2008 r.
Na rzecz kredytobiorcy zasądzono:
- 538 673,12 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie,
- zwrot kosztów procesu w wysokości ponad 11 tys. zł (w tym koszty zastępstwa procesowego)
Dlaczego sąd unieważnił umowę z PKO BP?
1. Klauzule denominacyjne i kursowe
Umowa opierała się na wzorcu przygotowanym przez bank i przewidywała, że:
- wypłata kredytu w PLN następowała po kursie kupna CHF z tabeli PKO BP,
- spłata rat w PLN przeliczana była po kursie sprzedaży z tej samej tabeli.
Kredytobiorca nie wiedział, jaka kwota kredytu w złotych zostanie mu faktycznie wypłacona ani w jakiej wysokości będzie spłacał raty. Taki mechanizm – jednostronnie kształtowany przez bank – naruszał art. 353¹ k.c. i art. 69 Prawa bankowego
2. Sprzeczność z naturą stosunku prawnego
Sąd podkreślił, że PKO BP przerzucił całe ryzyko kursowe na konsumenta, jednocześnie zapewniając sobie zwrot wierzytelności niezależnie od wahań kursu CHF. To prowadziło do rażącej nierównowagi stron i było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Odwołano się tu do uchwały Sądu Najwyższego z 28.04.2022 r. (III CZP 40/22), w której wskazano, że sprzeczne z naturą kredytu są postanowienia dające bankowi prawo do jednostronnego określania kursu waluty bez obiektywnych kryteriów.
3. Abuzywność postanowień i prawo unijne
Na podstawie art. 385¹ k.c. sąd stwierdził abuzywność klauzul dotyczących kursu waluty. Wskazano, że:
- nie zostały one indywidualnie uzgodnione,
- były nieprzejrzyste i rażąco naruszały interesy konsumenta,
- ich eliminacja uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
Sąd odwołał się również do dyrektywy 93/13/EWG i orzecznictwa TSUE (m.in. sprawa C-260/18 – Dziubak), zgodnie z którym sąd krajowy ma obowiązek eliminować nieuczciwe klauzule, nawet jeśli skutkiem jest nieważność całej umowy.
Znaczenie wyroku przeciwko PKO BP
Wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie potwierdza, że umowy frankowe zawierające klauzule abuzywne są traktowane jako nieważne w całości. W praktyce oznacza to dla kredytobiorców:
- odzyskanie nienależnie uiszczonych kwot (tu: ponad 538 tys. zł plus odsetki),
- uwolnienie nieruchomości spod obciążenia hipotecznego ustanowionego na rzecz banku,
- potwierdzenie, że polskie sądy stosują standardy wynikające z prawa krajowego, unijnego i orzecznictwa TSUE w celu ochrony konsumentów.
Sprawa przeciwko PKO BP to kolejny dowód, że dochodzenie roszczeń z tytułu kredytów frankowych jest skuteczną drogą do ochrony praw konsumentów.